Oordeel niet.
Oordelen =
We beoordelen uit hoogmoed en het is vrijwel altijd negatief.
Onze maatstaf is verkeerd. We zien de buitenkant en niet het hart. We nemen onszelf als maatstaf.
Dus we moeten een ander niet veroordelen, zeker niet lichtvaardig.
Het lichtvaardig oordelen:
Jacobus 4:11-12.
Romeinen 2:1.
Mogen we wel beoordelen?
Ja.
Met welke maat..
Letterlijk:
Jezus doelt dus op de werkelijke beweegredenen van iemand.
Gemeten met dezelfde maat.
Als we zelf onbarmhartig oordelen, zal men over ons ook onbarmhartig oordelen.
God zal ons oordelen naar de maat die we zelf hanteerden.
Voorbeeld.
De farizeeërs brachten een overspelige vrouw bij Jezus. Maar... Jezus ging de farizeeërs meten met hun eigen maatstaf. Zijn jullie zelf onschuldig aan die zonde? Toen verdween de één na de ander.
De splinter.
Letterlijk:
Dus: díé splinter, juist díé.
Dat benadrukt de onbelangrijkheid.
Het oog.
Letterlijk:
Het gaat om één oog.
Het gaat hier over een oog, want in vers 5 staat dat je beter gaat zien als de balk is weggehaald.
In de rabbijnse literatuur komt een vergelijkbare spreuk voor:
Het was dus een bekende Joodse wijze van spreken.
In het oog of in de bron?
In het Grieks staat echt "oog".
In het Hebreeuws kan ook vertaald worden met "in de bron".
Dat is logischer. Een balk in jouw oog klinkt niet echt logisch.
De bron levert drinkwater. Dat moet zo zuiver mogelijk blijven. Daar moet je geen hout ingooien.
Bij de buren ligt een splinter in de bron, bij jezelf een balk.
Dus jouw bron wordt meer verontreinigd dan de bron van de buren.
Ayin is een Hebreeuws woord met twee betekenissen. Bijvoorbeeld:
Sterk overdreven beeld.
Het beeld is dus absurd groot om de boodschap te versterken.
Dat overdreven beeld is juist de kracht van de uitspraak.
Huichelaar.
Een toneelspeler. Die droeg een masker. Hij speelde een ander.
Eerst..
Verbeter de wereld en begin bij jezelf.
Dit heeft nog alles te maken met vers 1: een ander oordelen moet je niet doen. Kijk eerst maar naar jezelf.
Moet de splinter dan maar blijven zitten?
Nee, dat niet.
Die splinter in het oog is zeker niet goed, maar kijk of je die kunt verwijderen als je zelf goed ziet, doordat jouw eigen balk weg is.
Geef het heilige niet..
Letterlijk:
Het duidt op offervlees. Het heilige is voor de priesters en niet voor de honden.
Hét heilige en dé parels.
Jezus bedoelt de heilige zaken van het koninkrijk der hemelen. Die stel je niet ter beschikking aan onheilige personen, dus ongelovigen.
Die zijn de honden en de zwijnen.
Zwijnen waarderen geen parels.
Als mensen door het horen van het evangelie niet veranderen, dan hebben ze op de lange duur ook geen waardering meer voor de blijde boodschap.
Bid.
Aiteõ = vragen.
Vaak is het om een gunst vragen.
Voor "bidden" kent het Grieks een ander woord nl. proseuchomai.
NBV21 vertaalt : vraag en..
Letterlijk:
Spreuken 8:17.
Let op.
VdW zegt dat het "constant vragen" niet in de grondtekst staat.
Bidden.
Gebed gaat niet in de eerste instantie om verhoring, het gaat erom dat wíj veranderen en ons meer richten op Hem.
U zal gegeven worden.
Hier staat niet dat God alles geeft wat wij vragen.
We zijn bedelaars en blij met elke gift.
VdW:
In de grondtekst gaat het niet over een gebed, maar over vragen van iets, zoals dat tussen mensen gebeurt. Dat zie je ook aan de verzen 9 en 12.
Welzalig.
Wie zo zoekt, noemt God in Psalm 119:2 welzalig.
Ben je zo'n zoeker? Dan weet je nu hoe God over je denkt.
Je bent Zijn kind!
Het koninkrijk is de context.
VdW:
Als u het vraagt, zal dat koninkrijk u ook gegeven worden. Als u dat zoekt, dan zult u het koninkrijk vinden. Als u klopt, dan zal de deur van dat koninkrijk voor u opengedaan worden.
Want ieder die naar het koninkrijk vraagt, ontvangt Jezus en wie aldus zoekt, die vindt het koninkrijk en wie dan klopt, zal opengedaan worden en zo het koninkrijk mogen ingaan.
Zoeken en vinden.
Het kan ook dat goddeloze mensen eindelijk gaan zoeken naar God, maar zich NIET bekeren. Zij vinden God niet.
Hoe moeten we zoeken?
Zie aantekeningen bij Spreuken 2:1-6.
Zoiets doet een ouder toch niet!
Zoiets doet een ouder toch niet.
Goede gaven geven.
Die beste gave is de Heilige Geest.
Maar we krijgen op onze gebeden nog veel meer goede gaven.
Tel je zegeningen, tel ze één voor één.
Anders dan ons spreekwoord.
Wij citeren vaak Tobit 4:15. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook aan een ander niet.
Jezus zegt het spreekwoord positief. We moeten dus iets doen. Dat is moeilijk.
Dat is de wet en de profeten.
Jezus bedoelt: "Daarover gaat het in de bijbel".
Het gaat over liefde voor de naaste.
Ga binnen.
Hier staat géén gebiedende wijs in de grondtekst.
In het Grieks staat hier een aoristusvorm. Dat stelt voor een actie die in het verleden begon en waarvan het effect zich in het heden uitstrekt.
Beter:
De nauwe poort.
Letterlijk:
Dus: de enige nauwe poort.
Er is geen andere nauwe poort, geen andere weg. De nauwe poort is Jezus, de enige Weg.
Waarom "nauw" en "smal"?
We moeten elke last (ook goede dingen die hinderen) en zonden afleggen. En er wordt volharding van ons gevraagd.
Het gaan op de smalle weg kost strijd.
Weinigen.
Dit "weinigen" lijkt gesteund te worden door
Ook rijkdom kan een ernstige hinderpaal zijn om binnen te gaan.
Dit lijkt echter tegengesproken te worden door
De oplossing is waarschijnlijk dat Jezus hier spreekt tot een andere doelgroep dan de gemeente van Christus. Jezus spreekt hier tot Joden.
Die hem vinden.
Dat "vinden" van de smalle weg veronderstelt dus een zoekend mens.
Nauw.
Wat is "nauw" in ons leven?
Wie horen bij valse profeten?
De bijbel noemt wel kenmerken van valse profeten.
Hij probeert te verleiden om afgoden te dienen.
Ze spreken Gods woorden niet, maar spreken wat ze zelf bedenken.
Ze keren zich tégen de ware leer.
Ze spreken inhoudsloze woorden.
Ze spreken over filosofie en overleveringen van mensen.
Ze hebben, net als Bileam, het loon van ongerechtigheid lief.
Hoe kun je valse profeten herkennen?
Ze geloven niet dat Jezus in het vlees gekomen is.
Ze leven in ergerlijke zonden.
Aan hun vruchten.
Letterlijk:
Het gaat om heel gave vruchten. Het gaat om daden die God behagen. Die gave vruchten vind je niet bij de valse profeten.
Eigenbelang is het voornaamste kenmerk van de válse profeet.
Ook aan woorden, werk en levenspraktijk herken je hem.
De boom.
De boom is een beeld van een mens.
Goede bomen zijn mensen die de vrucht van de Geest dragen.
Paulus en Petrus noemen goede vruchten.
Een goede boom brengt geen slechte vruchten voort.
Dit betekent niet dat een gelovige niet zondigt. Ze kunnen zeker in zonde vallen, maar willen niet in de zonde léven.
Slechte vruchten.
Dat zijn zonden die groeien en rijp worden. Dit wijst dus op léven in de zonde.
In het vuur geworpen.
Ballõ = inbrengen.
Die slechte boom wordt in het vuur gebracht.
Die slechte persoon komt in het helse vuur.
Aan hun vrúchten.
Dit is het bijbelse kenmerk.
Dus niet: gelaat of gewaad.
Heere Heere.
Heere Heere is waarschijnlijk een hebraïsme, dus overgenomen uit het Hebreeuws.
Het Hebreeuws kent géén overtreffende trap, maar schrijft iets dan twee keer.
Heere Heere kan dus betekenen:
Binnengaan.
In Johannes 3:3 noemt Jezus de wedergeboorte als voorwaarde om binnen te gaan in Gods koninkrijk.
De wil van de Vader doen.
Wie de wil van de Vader doet, die gehoorzaamt de Vader en die gelooft dus.
Gehoorzaamheid is hetzelfde als geloof.
Wie gaan binnen in het koninkrijk ?
Op die dag.
Letterlijk:
Dat doet denken aan:
Op die dag komt Jezus om te oordelen. Die dag is aan het begin van het Messiaanse rijk. Er wordt bepaald wie wel en wie niet het koninkrijk mag binnengaan.
Dat is de dag waarop het koninkrijk op aarde openbaar wordt. Dat is dus bij de wederkomst. Dan wordt Jezus koning over Israël op de troon van David.
Ook Zacharia schrijft er over.
Wie zijn deze mensen?
Herinnering.
Er zijn ook schijnchristenen.
En toch...géén waarachtige discipelen, want ze deden de wil van de Vader niet.
Ze doen dus niet wat Jezus wél deed.
Waarschuwing.
Jezus waarschuwt voor misleiding.
Misleiding gaat vaak samen met vrome taal. Tekenen en wonderen horen niet automatisch bij het evangelie. In de toekomst zal ook de valse profeet grote wonderen doen.
Niet alles wat geestelijk lijkt, is ook geestelijk.
Beproef de geesten of ze uit God zijn.
Wie de waarheid niet liefheeft, staat open voor misleiding en vervalsing van de waarheid.
De wetteloosheid.
Als Jezus wederkomt, komt Hij in heerlijkheid. Hij gaat zitten op de troon van ZIJN heerlijkheid en gaat oordelen.
Dit oordeel van Jezus is ná de grote verdrukking, met de wederkomst.
Tijdens de grote verdrukking heerst de antichrist, de wetteloze.
De volgelingen van de antichrist zijn ook mensen die de wetteloosheid doen. Zij mogen het vrederijk niet binnen.
Ik heb u nooit gekend.
Deze uitdrukking gebruikten rabbijnen om iemand in de ban te doen.
Hoe is het met jou?
Wij kunnen wel zeggen dat we de kóning kennen. We kennen hem van foto's, van de televisie, van de radio.
Maar...kent de koning óns?
Is er ooit een ontmoeting met hem geweest? Kennen we Koning Jezus door een liefdesrelatie? Kent Hij ons als mensen die Hem volgen, mensen die Zijn geboden doen? Kent Hij ons als discipelen die vol zijn van de Heilige Geest?
Deze woorden.
Letterlijk:
Het gaat dus over belangrijke woorden.
Welke woorden precies?
Welk fundament?
Letterlijk:
Jezus bedoelt Zichzelf, dé Rots.
God is ook de Rots.
In zijn afscheidsrede noemt Mozes God wel vijf keer "Rots".
Levende stenen.
Gelovigen zijn levende stenen, gebouwd op Jezus. Zij vormen een geestelijk huis, een tempel voor de Heilige Geest.
Welke personen worden bedoeld?
Mensen die gehoorzamen!
Gehoorzamen vindt God heel belangrijk. Gehoorzamen = geloven.
Wie ongehoorzaam is, ontvangt straf.
Stortten zich op dat huis.
Het Griekse woord duidt op orkanen.
Dat woord staat niet bij het "huis op het zand."
Wie God gaat volgen krijgt zwaardere stormen, maar het levenshuis blijft staan.
Storm, water.
Wat kan bedoeld zijn met storm en water?
Dwaas.
Niet het succes in deze wereld bepaalt ons geluk. Nee, juist het onzichtbare fundament van ons leven is belangrijk.
Vgl. De rijke dwaas in
Voorbeelden.
Men hoorde wel, maar luisterde niet. Daardoor kwam men om.
Water en wind.
Wat kan dat betekenen?
Waarde van ons bouwwerk.
Als we voor de rechterstoel van Jezus staan, beoordeelt Hij ons werk. Dat werk wordt met vuur in aanraking gebracht. Houdt het stand of niet?
Als het stand houdt, is het waardevol.
Men stond versteld.
Na de bergrede stonden de mensen versteld over de inhoud van Jezus' onderwijs.
Sta jij er ook versteld over?
Ben je ook een wijze bouwer?
Ieder die Zijn woorden hoort en dóét is verstandig!
Zijn onderricht.
Letterlijk:
De klemtoon wijst op het bijzondere onderwijs van Jezus.
Hij was een Rabbi met gezág.
Gezaghebbend, met kracht.
Jezus sprak niet over regeltjes, niet over : Dit mag niet en dat mag wel.
Hij spreekt niet op grond van traditie, mensenwoorden, maar Hij spreekt Gods woord.
Het grote verschil met de prediking van de farizeeërs was, dat Jezus sprak door de kracht van de Géést.
Zulke woorden hébben kracht. Jezus sprak met gezag en zo worden oude dingen nieuw.