Van Salomo.

De aanhef is hetzelfde als Psalm 72:1, dus niet "van" Salomo, maar "voor" of "over" Salomo.

Het voorzetsel "van" leidt in de grondtekst een betrekkelijke bijzin in. Dat gebeurt nergens anders. Daarom is er alle reden om het voorzetsel "over" te kiezen. Dus, volgens G.Ch.Aalders: "het is een lied dat op Salomo betrekking heeft en over deze koning handelt". Aalders benadrukt dat Salomo de dichter niet is. Het is ook nog niet in de eerste plaats een lied op of over Salomo.

• Het gaat over Salomo
• Of: opgedragen aan Salomo
• Of: in de stijl van Salomo, als schrijver van wijsheidsliteratuur.

Lied der liederen.

Hebreeuws: shir hashirim = lied der liederen.

Dat is een soort overtreffende trap.

Vgl.

• Heilige der Heiligen.
• Hemel der hemelen.

Salomo maakte wel 1005 liederen.

• 1 Koningen 4:32-33.

Het Hooglied is het enige lied, naast die 1005, dat in Gods woord is opgenomen.

Onvoorwaardelijke liefde als thema.

De liefde van de bruid voor haar herder, is een beeld van de liefde van de gelovige tot Christus. Steeds gaat haar hart naar hem uit. Op niemand anders wil ze haar liefde richten. Blijf als gelovige trouw aan de Heiland in het uur van de verzoeking. Ware liefde tussen man en vrouw bestaat in trouw.

God geeft ons dit bijbelboek als een handvat voor ons liefdesleven, voor voorlichting aan kinderen.

Het Hooglied leert ons waar de seksualiteit thuis hoort, nl. binnen het huwelijk.

Het is net als vuur, dat hoort ín de haard. Als vuur buiten de haard is kan dat in huis grote brand veroorzaken. Zo ook met seksualiteit.

Geschriften.

Hooglied hoort in de Tenach bij de geschriften. Samen met Ruth, Prediker, Klaagliederen en Esther hoort het bij de feestrollen. Hooglied wordt gelezen op laatste dag van het paasfeest. Gods liefdesverklaring aan Israël.

Bruid.

De bruid is in hooglied duidelijk géén verborgenheid. Het hele boek gaat over haar. Dus de bruid stelt niet de gemeente voor, want de gemeente was onder OT wél een verborgenheid.

• Mattheus 16:18.

In de canon.

100 n Chr op de vergadering te Jamnia kwam Hooglied in de canon.

Verklaring.

• Rabbijnen lezen Hooglied als allegorie God-Israël. De lijn van symbolische lezing begon al in het Jodendom toen rabbi Akiva (50-135 na Christus) de vloek uitsprak over ieder die een letterlijke uitleg van het Hooglied voorstond.
• Origenes en Hippolytus (200 n Chr) lazen het als allegorie Christus-gemeente.
• Bernard van Clairvaux preekte veel over Hooglied.
• Calvijn preekte niet over Hooglied.

Jan van Gorcum, RK-priester in 'sHertogenbosch had de leer van de Reformatie verlaten en werd RK. Hij publiceerde in 1610 een uitgebreid commentaar op Hooglied.

Udemans neemt van Jan van Gorcum alles over wat deze uit de vroege kerk bijeen had gebracht. Hij vult de roomse blokken op met reformatorische blokken. Het meeste uit de kanttekening bij SV is samenvatting van het werk van Udemans uit 1616. Dus de kanttekening bij Hooglied is voor 80% van de hand van de Roomse priester Jan van Gorcum.

Wat is allegorie?

Een vergelijking heeft 2 bekende elementen bijv.

• De rechtvaardige is als een boom. Psalm 1.
• De vrouw is een vruchtbare wijnstok. Psalm 128.

In een allegorie worden personen in vermomming opgevoerd. We staan verder van de werkelijkheid. Wie niet is ingewijd, vindt de oplossing niet. Als iemand "het weet" moet men hem op zijn woord geloven, want hij kan zich niet verantwoorden. De deur staat wijd open voor willekeur.

Bezwaar tégen allegorische uitleg.

Vleierijen door Salomo worden in de mond gelegd van God of Christus.

Theodorus van Mopsuestia verzette zich tegen de allegorische uitleg. Hij zag in dit Hooglied de wederkerige liefde tussen man en vrouw. Op het 2e concilie van Constantinopel (553) is hij om dit standpunt veroordeeld.

Sebastiaan Castellio, tijd- en plaatsgenoot van Calvijn wees ook de allegorische uitleg af. Het Hooglied gaf alleen maar aardse gevoelens weer en hoorde daarom niet in de canon.

Beeld van de toekomst.

• Salomo als beeld van de anti-christus.
• Moeder van de bruid is beeld van Israël.
• Het gelovige deel van Israël, de Messiasbelijdende Joden, hoort bij de bruid.
• De herder is Christus.

Het gelovige deel komt in de verzoeking en de antichrist probeert de uitverkorenen, het gelovige deel, te verleiden.

Het gelovige deel van Israël blijft trouw aan de Messias. Hij wordt hun Koning.

De seksualiteit in Hooglied.

Vorige geslachten wisten het "hoognodige" over seksualiteit. Maar...het was een terrein waar de kinderen van God zich beter maar niet te veel mee moesten bezig houden. Vandaar ook dat alles vergeestelijkt werd.

Toch is Hooglieds tekst duidelijk, zo duidelijk dat dit boek in de dagelijks bijbellezing aan tafel nog wel eens werd overgeslagen. Als dit alles in een gewoon boek had gestaan had men het uit huis geweerd.

Christelijke allegorische uitleg.

Hoe komt men tot de allegorische uitleg?

De bijbel is een geestelijk boek, dus moet Hooglied ook een geestelijke strekking hebben. Ook is het huwelijk een beeld van Christus en de gemeente.

Men gaat de tekst niet letterlijk verklaren, maar men gaat allegoriseren.

• Hooglied 1:5. Zwarte huidskleur ziet op de zonde.
• Hooglied 1:5. Liefelijk ziet op "geloof en bekering".
• Hooglied 1:2. Wijn slaat op de leer van wet en profeten.
• Hooglied 1:13. Twee borsten zien op het OT en NT.
• Hooglied 5:1. Eten en drinken ziet op het avondmaal.
• Hooglied 6:8. De tachtig bijvrouwen zijn de tachtig ketterijen die Epifanius (4e eeuw n C) wist te ontdekken.

kort verhaal. De sleutel van het Hooglied is te vinden in hfdst. 8:5-14, in het slot dus. Het verhaal ontwikkelt zich geleidelijk er wordt steeds meer licht over de personen geworpen tot ze aan het eind duidelijk voor ons staan. Dan blijkt dat we het volgende hebben:

• In Sulam.
  In Sulam leefde een gezin, bestaande uit een vermoedelijke weduwe met verscheidene zonen en één dochter. Zij bestonden van landbouw en veeteelt. De broers hielden bijzonder veel van hun zuster en hadden bijzondere zorg voor haar. Zij beloofden haar, dat haar voorzichtigheid en deugd zeer door hen beloond zou worden, hfdst. 8:8-14.
  
  
• De jonge Herder.
  De dochter was herderin, 2:8. Toch een prinsendochter, 7:1. Eens, terwijl zij de kudde weidde en naar de gewoonte van de herders en herderinnen in de namiddag lag te rusten onder een boom die haar tegelijkertijd beschermde tegen de warme zuiderzon, maakte zij kennis met een knappe jonge Herder, met wie zij later verloofd raakte, 1:7, 2:16, 6:3.
  
  
• De liefde.
  Op zekere lentemorgen nodigde de jongeling haar uit hem te vergezellen in het veld. Haar broers luisterden deze uitnodiging af en daar ze bezorgd waren voor de naam van hun zuster, zonden zij haar, om deze ontmoeting te verhinderen, uit om de wijngaard te verzorgen, 2:15. Het meisje troostte haar beminde en zichzelf met de verzekering, dat hoewel ze nu persoonlijk gescheiden waren, er onlosmakelijke banden bestonden waarover haar broers geen controle hadden, 2:16. Zij vroeg hem haar 's avonds op te komen zoeken, 3:1. Hij kwam niet. Zij vreesde dat hem onderweg enig ongeval getroffen had en ging er op uit om hem te zoeken, 3:2. Ze vond hem, 3:4. De avond was voortaan de enige tijd waarop zij van elkaars gezelschap konden genieten, omdat zij overdag in de wijngaard moest zijn.
• Bij Salomo. Op een zekere keer bij het binnengaan van een tuin of een hof, ontmoette zij toevallig Koning Salomo, 6:11, 12, die in de nabijheid van het dorp een zomerverblijf had ingericht, 6:6-11. Getroffen door de schoonheid van de maagd, leidde de Koning haar naar zijn koninklijke tent, 1:2-4 en trachtte haar daar met behulp van de hofdames, 1:3-8, door verlokkende vleierijen en beloften voor zijn gevoelens te winnen; evenwel zonder gevolg, 1:6-11. Eenmaal bevrijd van de tegenwoordigheid van de koning, zocht het meisje spoedig haar geliefde Herder te zien, 1:12-2:7. Maar de Koning liet haar niet gaan. , hij nam haar mee naar de hoofdstad, in de hoop haar met zijn pracht en praal te verblinden, 3:1-11. Ook dit mocht niet baten. Het meisje deelde haar geliefde, die haar naar de hoofdstad gevolgd was, 4:1-5, en een ontmoeting met haar had kunnen regelen, mee, dat zij er naar verlangde de opzichtige weelderige omgeving te verlaten en dat zij naar haar eigen huis terug wilde keren, 4:6. Toen de Herder dit hoorde, prees hij haar onafgebroken, 4:7-16 en zij gaven zoveel blijk van wederkerige liefde en genegenheid, dat verscheidene hofdames er door aangedaan waren, 6:1.
  
  
• De sterke verzoeking. Trouw gebleven.
  De Koning liet haar nog niet gaan. Hij wilde nog steeds haar genegenheid winnen en wachtte op een andere goede gelegenheid. Toen trachtte hij haar wederom te bekoren en haar door vleierijen over te halen. Zij overtroffen alles wat hij reeds eerder gezegd had. Zo wilde hij zijn doel bereiken en haar de zijne maken, 6:4-7:9. Hij beloofde haar tot de hoogste rang te zullen verheffen, haar te plaatsen boven al zijn bijvrouwen en koninginnen, indien zij de zijne wilde worden. Zij bleef haar ondertrouw- (verlovings-) beloften trouw, weigerde al zijn aanbiedingen op grond van het feit, dat haar genegenheid naar een ander uitging, 7:10-8:4. De Koning was ten slotte overtuigd, dat hij haar onmogelijk kon winnen. Hij liet haar toen heengaan. De herderin keerde nu in gezelschap van de door haar beminde Herder terug naar haar geboorteplaats, 8:5-14.
  
  
• Terug naar huis.
  Op de terugweg bezochten zij de boom, waar zij elkaar het eerst ontmoet hadden, 8:5-7. Zij vernieuwden daar aan elkaar hun beloften van trouw. Bij haar veilige aankomst thuis beloonden haar broers haar rijkelijk, zoals zij haar beloofd hadden, 8:8,9.

Het meisje is aan het woord.

Wie is "hij "?

• Is dit Christus of Salomo? De gemeente was in OT een verborgenheid, dus eigenlijk kan dit niet Christus zijn.
• Waarschijnlijk is "hij" een herder. Hooglied 1:7-8

Uitnemende liefde.

Letterlijk:

• liefdes of liefkozingen.

Beter dan de wijn.

"Wijn" is een beeld van het goede van deze aarde. Zijn liefde gaat daar ver bovenuit.

• Psalm 4:8.

In zijn kussen wordt zijn liefde geproefd. Daar verlangt ze vooral naar.

Van wie is het meisje een type?

Ze is een type van elke individuele gelovige. Die heeft een innige liefdesrelatie met Jezus. Niets wil ze inruilen voor Zijn liefde.

• Psalm 45:3.

Verlang jij ook zo naar Hem?

Wat pleit tégen Salomo als geliefde ?

• Hooglied 1:7. De tekst wijst op een schaapherder.
• Hooglied 2:16. Als de liefste Salomo is, dan moet de a.s. bruid hem met velen delen. Dan wordt ze de 61e koningin of de 81e bijvrouw. Hooglied 6:8
• Hooglied 3:2. Slentert Salomo 's nachts door de straten? Hij loopt daar zéker niet alleen. Hooglied 3:7.
• Hooglied 3:4. Brengt zij Salomo 's nachts in een gewoon huis?
• Hooglied 4:15. De geliefde komt uit het noorden van het land. Het meisje noemt hem een bron die water van de Libanon heeft. Salomo kwam uit Jeruzalem.
• Hooglied 5:2. Zwerft Salomo 's nachts op straat? In de nacht zijn er grote gevaren. Hooglied 3:8.
• Hooglied 5:9. De liefste heeft volgens de andere vrouwen niets méér dan andere jongens. Dat klopt niet voor Salomo. Deze wijze en rijke, door God geliefde vorst had zoveel meer vóór op gewone Joodse mannen.
• Hooglied 5:10. Als Salomo de geliefde was, dan had het meisje mogelijk verteld over zijn wijsheid, zijn rijkdom, enz. Ze beschrijft echter een persoon.
• Hooglied 6:1. Zou Salomo gezocht moeten worden? Hij wordt toch bewaakt!
• Hooglied 6:3 Het meisje kan echt niet zeggen over Salomo: "Hij is de mijne". Ze had concurrentie genoeg. Onder de koninginnen was ze nummer 61 en onder de bijvrouwen nummer 81. Hooglied 6:8.
• Hooglied 6:9 Ze is ook echt niet de enige geliefde van Salomo. Dat is ze wel van de herder.
• Zou Salomo het goedgekeurd hebben dat zijn liefste werd geslagen en beroofd van kleding? Hooglied 5:7.

Uw naam.

= uw persoon.

Deze geliefde staat overal bekend als een aangename jongeman.

Iedereen mag hem graag. Dit sterkt haar in de overtuiging dat ze een goede keus maakte.

• Prediker 7:1.
• 2 Corinthiërs 2:15.

Trek mij mee!

• Als het verloofde meisje blij zou zijn, waarom roept ze dan tegen haar geliefde herder: "Trek mij mee"? Ze roept om uit deze nare situatie verlost te worden.
• Binnenkamers: dat wijst erop dat Salomo haar tot vrouw wil hebben. Dit ervaart ze als een nare situatie. Ze is immers verloofd.
• Waarschijnlijk heeft Salomo haar ongevraagd meegenomen en wil ze nu bevrijd worden door haar geliefde herder. Neem mij mee!
• Door liefde voel je je tot iemand aangetrokken. Die is aantrekkelijk. Je wordt getrokken.
• Ze wil liever aan haar liefde en haar lieve herder denken dan met de koning wijn drinken.
• Jeremia 31:3.

Met recht hebben ze u lief.

Letterlijk:

• oprechten hebben u lief.

Meisjes uit het geboortedorp Sulam = Sunem, ten noorden van Jizreël. Daar kwam ook Abisag vandaan.

• Jozua 19:18.
• 1 Samuel 28:4.
• 2 Koningen 4:8.

Met recht hebben de meisjes jou lief, maar je bent van mij! Ik deed een goede keus.

Liefde.

Letterlijk: liefdes.

Liefde is als een spier.

Liefde is als een spier. Een spier kan alléén trekken en niet drukken.

Liefde zet ook nooit onder druk, maar trekt wel de één naar de ander.

Dochters van Jeruzalem.

Sulamith spreekt tegen de "dochters van Jeruzalem". Dat is waarschijnlijk een deel van de harem, die met Salomo meetrekt. Ze zijn dus niet in Jeruzalem, maar ze verblijven in tenten. Het zijn op zijn minst "dametjes uit Jeruzalem". Met de kleur van deze tenten vergelijkt ze haar eigen huidskleur. Ze is een plattelandsmeisje, donker gekleurd door de zon.

De vrouwen uit de harem waren juist licht van huid. Dat hoorde bij de stand.

Bekoorlijk.

Ze is bekoorlijk in de ogen van haar bruidegom.

Zie niet op mij neer...

Let er maar niet op.

(Stief)broers.

Waarschijnlijk is haar vader overleden. Haar broers zetten haar aan het werk in de wijngaard. Ze paste niet heel goed op de wijngaard. Toen ze wegliep en naar de notenhof ging, werd ze geschaakt door Salomo.

• Hooglied 6:11-12.

Waar U de kudde weidt.

Het gaat om de a.s. Bruidegom.

Ze is niet tevreden met de metgezellen van haar geliefde.

Ze doet zoals Ruth. Die wil bij Boaz zijn en niet bij metgezellen.

Wie is de liefste?

De liefste blijkt hier een herder te zijn.

• Hooglied 2:16.

Ze wil weten waar haar liefste, haar herder, is. Van Salomo weet ze wel waar hij verblijft. Een koning zoek je ook niet bij de schapen.

Salomo wordt "koning" genoemd en niet liefste.

• Hooglied 1:4.
• Hooglied 1:12.

Als een gesluierde.

Dat kan ook vertaald worden met:

• Als een rondzwervende.

Ze bedoelt: moet ik soms langs de kudden dwalen om je te vinden?

Zuiverheid.

Ze wil midden op de dag naar haar geliefde. Niet 's nachts. Ze wil ook niet aan allerlei mede-herders vragen waar haar liefste is. Dat zou haar naam niet ten goede komen.

Hoe vrij waren de meisjes?

• Ze waren herderin. Genesis 29:6.
• Ze gingen water putten. Genesis 24:13.
• Ze gingen aren lezen. Ruth 2:2.
• Ze legden bezoeken af. Genesis 34:1.
• Ze spraken met mannen. 1 Samuel 9:11-13. Genesis 29:11-12.

Jongens die meisjes lastig vielen en verleidden

• Genesis 34:1-2.

zijn verplicht te trouwen en mogen niet meer van hen scheiden.

• Exodus 22:16.
• Deuteronomium 22:28-29.

Allermooiste.

Het verloofde meisje zegt van zichzelf dat ze teveel bruin is geworden. Haar geliefde ziet haar hárt. Ze is de allermooiste. Ze is het meest om haar inwendige schoonheid te roemen.

Volg de sporen van de schapen.

De dochters uit Jeruzalem, een deel van de harem, geven het meisje antwoord. In hun woordenschat komt "schoonste onder de vrouwen" meer voor.

• Hooglied 5:9.
• Hooglied 6:1.

De dames uit Jeruzalem plagen het boerinnetje van buiten.

Ga het veld in, daar vind je jouw liefste, jouw herder. De liefste is hier vast Salomo niet. Hij is niet bij de schapen.

Misschien klinkt het ironisch: "Jij, aanstaande koningin, ga dan het veld maar in en wordt maar weer herderin."

• Jeremia 6:16.

Jezus is daar in het midden waar Zijn schapen zijn.

• Mattheus 18:20.

Weid uw geiten.

Het meisje krijgt ook een opdracht. Als ze de Bruidegom volgt, en door Hem gezegend wordt, moet ze ook voor anderen tot een zegen zijn.

• Johannes 21:15.

Wie spreekt hier?

Waarschijnlijk vleit Salomo zijn nieuwe "vriendin". Hij noemt haar vriendin. De herder noemt haar bruid.

• Hooglied 4:8-9.

Bruid of vriendin?

"Bruid" zijn, in ondertrouw zijn, was juridisch al gelijk aan getrouwd zijn, alleen de trouwplechtigheid moest nog plaatsvinden.

Deze "vriendin" van de koning houdt vast aan haar belofte aan haar bruidegom, haar herder.

De paarden.

Letterlijk:

• mijn paard.

Dat is het mooiste paard.

Hij ziet een meisje dat fier staat en loopt.

Dit pleit ervoor dat Salomo hier spreekt. Hij importeerde paarden uit Egypte.

Als hier toch de bruidegom aan het woord is, dan is dat niet negatief.

Een ingespannen paard is gewillig om de meester te dienen.

Wie spreekt hier?

De bruid draagt sieraden. Ze kreeg ze van haar herder-bruidegom. Hij kan het zijn die haar bewondert met hetgeen hij haar gaf.

• Ezechiel 16:10.

Als Salomo dit zegt, dan wil hij in het volgende vers de geliefde herder-bruidegom overtreffen met mooiere sieraden.

Omkoperij.

De koning belooft dat hij mooiere en duurdere sieraden zal laten maken, dan de sieraden die ze nú draagt. Maar... het gaat Sulamith niet om geschenken, maar om het hárt van een persoon.

Salomo komt met geschenken, maar haar liefste geeft zijn hart aan haar.

Nardus.

= Indische valeriaan.

Men maakte het uit de wortels en de onderste stengeldelen.

In vers 3 sprak de bruid over de oliën van de herder-bruidegom. Nu wordt ze, door de geur van de nardusolie die hij aan haar gaf, sterk aan hem herinnert.

Hoewel hij op afstand is, voelt ze hem dichtbij. Haar hart is bij hem.

Zo ook kunnen wij ons verblijden in gaven die Jezus ons geeft. Die laten ons hart naar Hem uitgaan.

Mijn Liefste.

In Hooglied 1:13-14 en 16 is het woord "liefste " een mnl- vorm.

Die liefste is waarschijnlijk niet Salomo, want die zit elders. Die zit aan zijn ronde tafel.

• Hooglied 1:12.

Bundeltje mirre.

Ze draagt als het ware haar liefste op haar hart.

Ze draagt hem op een plaats die alléén voor hem is.

Hennabloemen.

Of: cypres, een struik met gele , geurige, viervoudige bloemen. Die groeit bij Engedi.

Wie spreekt hier?

De geliefde herder is hier aan het woord.

Duif.

Sulamith is oprecht als de duiven.

• Mattheus 10:16.

Ze is trouw als een duif. Zo kijkt ze ook.

Ze blijft trouw aan haar beloften aan haar liefste gedaan. Hem gaf ze haar hart.

Een duif, gescheiden van de partner, zal sneller naar het hok terugvliegen.

(Weduwschap)

Zo verlangen de bruid en de herder-bruidegom om weer verenigd te zijn.

Wie spreekt hier?

Het meisje, Sulamith.

Gij zijt schoon.

Zo spreekt ook elke gelovige over Jezus. Al de heerlijkheid van God is in Hem.

Jezus is niet alleen liefelijk, maar Hij is Liefde.

Groene loof.

Ons "bed" is een loofdak. Bomen om ons heen. Ons thuis is het bos.

Dit is echt iets anders dan het cederen paleis van Salomo.

Waar bevinden zij zich?

In Jeruzalem zijn ze dus niet.

Maar... nu zijn ze in tenten, ze kamperen onder bomen.